Od kilku lat można dostrzec wzmożone zainteresowanie rośliną o nazwie shatavari.
Pod tym określeniem kryje się jeden z gatunków szparaga – Asparagus racemosus, który jest uprawiany i rośnie dziko w Afryce, Azji oraz Australii. Shatavari przypomina naszego swojskiego szparaga lekarskiego. Ma długie pędy z wąskimi i miękkimi gałęziakami (kladokladiami), na których znajdują się liczne kwiaty (choć białe, a nie żółte), z których powstają kuliste czerwonawe owoce, co nadaje całości nieco „choinkowaty” wygląd. Z pewnością wyróżnia się niezwykłym i potężnym system korzeniowym, składającym się z nawet ze stu zgrubiałych odcinków mogących osiągnąć ponad metr długości – łącznie ważą nawet kilkanaście kilogramów!
Shatavari jest chętnie wykorzystywane w medycynie ajurwedyjskiej, gdzie jest jedną z ważniejszych roślin służących wspomaganiu kobiecego zdrowia. Przetwory z korzeni mają wspierać równowagę hormonalną, sprzyjać zachowaniu młodego wyglądu, a także podaje się je w celu ogólnego wzmocnienia organizmu – często zalicza się je w poczet adaptogenów. Za działanie Asparagus racemosus odpowiada kompleks alkaloidów, saponin steroidowych oraz związków o charakterze fitoestrogennym, które w badaniach klinicznych wpływają modulująco na aktywność układu hormonalnego, tym samym łagodząc objawy na tle menopauzalnym.
W październiku 2025 w czasopiśmie International Journal of Women’s Health pojawił się artykuł podsumowujący wyniki 8-tygodniowego badania klinicznego nad ekstraktem z korzeni shatavari w okresie perimenopauzalnym. To czas poprzedzający menopauzę właściwą, charakteryzujący się coraz większą zmiennością i nieregularnością cykli miesiączkowych. Zmiany hormonalne w trakcie perimenopauzy inicjują rozwój typowych symptomów przekwitania, w tym uderzeń gorąca, nocnych potów oraz zwiększonej drażliwości.
Do udziału wstępnie zakwalifikowano 120 pacjentek ze szpitala Tienten w stanie Maharasztra w Indiach. Kryterium włączenia to wiek w przedziale 40-55 lat, bez zmian w układzie rozrodczym, z nieregularnymi cyklami miesięcznymi w ostatnich 12 miesiącach, z pierwszymi objawami menopauzy. Wykluczano osoby stosujące leki ziołowe lub hormonalną terapię zastępczą maksymalnie 3 miesiące przed badaniem. Od uczestniczek pozyskano wymagane zgody, szczegółowo poinstruowano je o celu doświadczenia oraz poinformowano o zaleceniach, w tym regularnym stosowaniu przepisanych środków i prowadzeniu dzienniczka. Pacjentki – ostatecznie 80 osób – losowo przydzielono do grupy stosującej kapsułki placebo (300 mg skrobi) lub kapsułki shatavari (300 mg ekstraktu, DER 13:1, standaryzowany na >10% szatawarin), jeden raz dziennie przez 8 tygodni.
Efektywność terapii oceniano za pomocą kwestionariusza nasilenia menopauzy (MRS, 0-44 pkt) oraz kilku innych ankiet mierzących jakość życia, stres i samopoczucie. Pobierano także próbki krwi w celu oceny poziomu hormonów w surowicy oraz czynności wątroby, nerek i tarczycy.
73 uczestniczki ukończyły badanie i dostarczyły komplet przydatnych informacji. Średnia wieku wynosiła nieco ponad 50 lat.
Analiza wyników MRS pozwoliła wskazać, iż po w 8. tygodniu osoby stosujące ekstrakt z shatavari doświadczyły istotnej poprawy swojego stanu zdrowia w porównaniu z placebo, w szczególności w zakresie objawów somato-wegetatywnych, psychologicznych i moczowo-płciowych. Przeciętna zmiana wyniku MRS w grupie shatavari wyniosła aż 28,5%, zaś w grupie placebo to tylko 3,6%. Wyraźne złagodzenie objawów odnotowano już po 4. tygodniu terapii roślinnej, w tym tak dotkliwych i uporczywych uderzeń gorąca. Ocena POMS (stanu emocjonalnego) wskazała na poprawy w dwóch domenach przy stosowaniu shatavari, a mianowicie osłabienia zmęczenia oraz zwiększenia odczuwanego wigoru. Ankieta PSS-10 (stres) pokazała, iż ekstrakt pozwala na także na redukcję odczuwanego stresu.
Morfologia krwi pozwoliła stwierdzić, iż po 8 tygodniach przyjmowania shatavari wystąpiły duże różnice w zakresie poziomu estradiolu (wzrost z 47,27 do 53,88 pg/ml; hormon regulujący cykl miesiączkowy); hormonu folikulotropowego (wzrost z 42,11 do 49,66 IU/ml; dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych i wytwarzanie estradiolu) oraz T3, czyli trójjodotyroniny (z 125,48 do 141,81 ng/dl; aktywny hormon tarczycy). Nie stwierdzono takich zmian w zakresie innych hormonów oraz parametrów czynności wątroby i nerek.
Powyższe badanie kliniczne udowodniło, że shatavari jest kolejną rośliną, która może być zastosowania w roślinnych terapiach okresu menopauzalnego – osłabia zmęczenie i stres, zwiększa wigor, redukuje nasilenie i częstotliwość uderzeń gorąca oraz sprzyja zwiększonemu poziomowi kluczowych hormonów pozwalających utrzymać ciało w dobrej kondycji.
Czy obserwujesz mnie na Facebooku?
Dodaj komentarz