Okres ciąży wiąże się głębokimi zmianami, które znacząco wpływają na życie osobiste, relacje z rodziną i znajomymi oraz na dobrostan psychiczny.
W tym czasie mogą występować stany depresyjne i lękowe, które są znanymi, powszechnymi problemami, a stres oraz obawy związane z macierzyństwem, mogą pośrednio i bezpośrednio wpływać na zdrowie matki i płodu. Dlatego tak ważna jest właściwa odporność na niekorzystne zjawiska, przeciwności losu i trudne sytuacje, co redukuje nasilenie oraz skutki odczuwania negatywnych emocji. W trudnych, niecierpiących zwłoki przypadkach podejmuje się interwencję farmakologiczną, jednak ten rodzaj terapii może wiązać się z działaniami niepożądanymi, efektami ubocznymi oraz – przede wszystkim – niebezpieczeństwem dla przebiegu ciąży.
Aromaterapią – czyli jedną z podstawowych gałęzi medycyny naturalnej – poprzez układ węchowy i nerwowy oraz indywidualne właściwości cząsteczek tworzących olejki eteryczne, można wpływać na funkcjonowanie podwzgórza, zmniejszając poziom kortyzolu oraz hormonu uwalniającego kortykotropinę, tym samym niwelując stres, lęk i poziom odczuwanego bólu. Jednak nie każdy pachnący przetwór nadaje się do tego celu.
Drogocenny i rzadki przetwór z kwiatów pomarańczy gorzkiej (Citrus aurantium) – olejek neroli – jest znany ze swojego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy: działa tonizująco, wyciszająco, nasennie, ponadto wywiera efekt rozkurczający i przeciwdepresyjny. Obserwowane skutki przypisuje się synergii kilku związków czynnych, a zwłaszcza limonenowi oraz linalolowi i octanowi linalilu – te dwie cząsteczki znajdziemy także w doskonale znanym olejku eterycznym lawendowym o podobnym działaniu. Lecz czy siła neroli będzie wystarczająca, aby osłabić niepokój, lęk i zły nastrój w czasie ciąży, przy zachowaniu pożądanego profilu bezpieczeństwa?
Poniższe dane pochodzą z artykułu opublikowanego w 2024 roku w czasopiśmie Journal of Education and Health Promotion.
W badaniu wzięły udział kobiety pierworódki, w ciąży pojedynczej, w 26-28 tygodniu ciąży (trzeci trymestr), z poprawnie funkcjonującym węchem, bez znanych alergii i chorób przewlekłych lub zagrażających zdrowiu. Pacjentki podzielono na dwie grupy (interwencyjną – aromaterapia neroli oraz kontrolną – brak aromaterapii), poinformowano o celu badania oraz testem płatkowym zweryfikowano, czy występuje osobnicza negatywna reakcja kontaktowa na olejek eteryczny. Następnie poinstruowano jak wykonywać zabieg aromaterapeutyczny z użyciem tego przetworu: trzy krople neroli nanoszono na chusteczkę, przypinano do kołnierzyka i noszono przez godzinę, trzy razy w tygodniu (w dni parzyste) przez miesiąc. Skuteczność aromaterapii mierzono dwoma podstawowymi kwestionariuszami: oceniającymi nastrój (ankieta POMS – nasilenie lęku, depresji, gniewu, aktywności, zmęczenia) oraz odporność (prężność) psychiczną wg. Connor-Davidson (odpowiedź na niekorzystne czynniki stresowe, traumy). Dane zebrano trzy razy: na początku badania, po ostatnim zabiegu miesięcznej sesji oraz po czterotygodniowej przerwie.
Zebrano ankiety od 70 ciężarnych uczestniczek. Przed rozpoczęciem doświadczenia nie było różnic pomiędzy grupami w zakresie wyników ankietowych. Po zakończeniu fazy eksperymentalnej, w grupie interwencyjnej (olejkowej) odnotowano bardzo wyraźne, korzystne zmiany.
POMS ocenia elementy składające się na nastrój. Niestety, nie opisano wyraźnie wersji kwestionariusza, przez co maksymalna punktacja nie jest znana. Każdy element jest oceniany w skali 0-4, przy czym im wyższy wynik, tym gorszy wpływ na nastrój – wyniki niższe, bliższe „0” są korzystniejsze dla ankietowanego. Przed rozpoczęciem testów, średni wynik w obu grupach wynosił około 60-61 punktów. Po miesięcznej aromaterapii odnotowano spadek wyników – a więc i poprawę nastroju – do poziomu średnio 41 punktów (spadek o 1/3!), podczas gdy w grupie kontrolnej nastąpił wzrost do ponad 62 punktów, a zatem pogorszenie stanu psychicznego.
POMS (T4 – po 1-mc aromaterapii, T8 – po 1-mc przerwie)
- aromaterapia: T0 = 60,97, T4 = 40,97, T8 = 49,86
- kontrola: -T0 = 60,57, T4 = 62,34, T8 = 64,34
Kwestionariusz prężności Connor-Davidson składa się z 25 pytań mierzonych w skali 0-4. Łącznie można uzyskać 100 punktów, przy czym wynik powyżej 50 wskazuje na silną „odporność psychiczną” na niekorzystne zjawiska i wydarzenia: w tej ankiecie to wyższe wyniki są pożądane. Również i w tym przypadku pacjentki stosujące swobodną inhalację olejkiem neroli lepiej oceniały swój stan zdrowia i siłę psychiki w porównaniu z ciężarnymi z grupy kontrolnej.
Connor-Davidson (T4 – po 1-mc aromaterapii, T8 – po 1-mc przerwie)
- aromaterapia: T0 = 60,83, T4 = 66,54, T8 = 62,80
- kontrola: T0 = 61,11, T4 = 60,54, T8 = 57,86
Doświadczenie udowodniło, iż aromaterapia olejkiem eterycznym z kwiatów pomarańczy gorzkiej – czyli neroli – poprawia nastrój i „odporność psychiczną” ciężarnych w trzecim trymestrze. Zaobserwowano lepsze samopoczucie, większy optymizm oraz ograniczenie stanów lękowych i depresyjnych przy ekspozycji na ten przetwór – podobnych zmian nie doświadczyły pacjentki z grupy kontrolnej. Rezultaty pokrywają się z wynikami innych badań nad tym olejkiem eterycznym – w 2002 roku potwierdzono, iż neroli ogranicza lęk u kobiet zagrożonych przedwczesnym porodem, a w 2022 roku potwierdzono działanie przeciwbólowe inhalacji tym przetworem w trakcie porodu.
Co ciekawe, w niektórych polskich szpitalach na oddziałach ginekologiczno-położniczych praktykuje się aromaterapię pod kontrolą fachowej kadry. W WSW w Gorzowie Wielkopolskim korzysta się z m.in. z dyfuzorów zawierających olejek lawendowy oraz z gałki muszkatołowej. Aromaterapię wprowadził też Szpital Położniczo-Ginekologiczny Ujastek w Krakowie – ciężarne mogą poczuć orzeźwiające zapachy mięty, cytryny czy geranium.
Czy obserwujesz mnie na Facebooku?
Dodaj komentarz