Na rynkach oraz na straganach możemy do woli przebierać w najróżniejszych rodzajach tego warzywa: mamy do dyspozycji pomidory soczyste, słodkie, przecierowe, gruntowe, koktajlowe, ananasowe, czarne… do wyboru, do koloru.
Oprócz niezwykłego smaku i aromatu, zdecydowanie powinniśmy podkreślać i doceniać potężne walory prozdrowotne wynikające z częstego (właściwie regularnego) ich konsumowania. To tanie i nader bogate źródło likopenu: czerwonawego karotenoidu o bardzo dużym potencjale antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Likopen – jako jeden z niewielu związków – może przenikać przez barierę krew-mózg i osłabiać zmiany mogące inicjować (lub nasilać) choroby o charakterze neurodegeneracyjnym. Ponadto wskazuje się, że z dzięki swoim właściwościom sprzyja prawidłowemu funkcjonowaniu mitochondriów oraz zwiększa wydzielanie BDNF – specjalnego białka wytwarzanego przez neurony, które reguluje procesy uczenia się czy zapamiętywania.
Jednak czy pomidory naprawdę mogą w sposób zauważalny wpłynąć na pracę mózgu? Powyższe zagadnienie zostało głównym tematem pracy hiszpańskich badaczy opublikowanej w czasopiśmie Antioxidants w maju 2026 roku. Zgodnie z postawioną hipotezą, regularne pożywanie pomidorów poprawia zdolność poznawczą, podwyższa poziom BDNF i poprawia pracę funkcjonalnych sieci mózgowych, czyli różnych obszarów mózgu jednocześnie koordynujących wykonywanie określonych czynności.
Do doświadczenia zrekrutowano osoby dorosłe (40-55 lat), z okolic Barcelony, niepalące, o dobrym stanie zdrowia i prawidłowych funkcjach poznawczych (minimum 26 na 30 punktów w kwestionariuszu Montreal Cognitive Assessment). Do fazy randomizacji przystąpiło 47 uczestników podzielonych na dwie zbliżone liczebnie grupy – jedna była pomidorowa, druga kontrolna.
W grupie pomidorowej uczestnicy przez trzy miesiące uzupełniali codzienną dietę koncentratem pomidorowym bogatym w likopen (111 mg/100 g) w dawce 0,5 g na kg masy ciała na dobę, natomiast w grupie kontrolnej starano się odżywiać pokarmami ubogimi w pomidory oraz źródła likopenu. Po upływie trzech miesięcy wdrażano czterotygodniową przerwę „oczyszczającą”, po czym „zamieniano się” protokołami na kolejne trzy miesiące (z pomidorów na kontrolę i odwrotnie).
W każdej grupie po upływie trzech miesięcy oznaczano poziom likopenu i BDNF w osoczu krwi, mierzono koncentrację i uwagę za pomocą testu d2-R (chętnie stosowanego na przykład podczas rekrutacji), oceniano funkcje wykonawcze i poznawcze zmodyfikowanym testem sortowania kart z Wisconsin (M-WCST), zaś zdolności werbalne i wizualne klasyfikowano testem FNAME (twarz-imię). Niektóre osoby zakwalifikowano do dodatkowego neuroobrazowania za pomocą rezonansu magnetycznego.
Ponad 7-miesięczne (3+1+3) badanie kliniczne ukończyły 42 osoby. U uczestników z grupy kontrolnej poziom likopenu był dostrzegalnie niższy, lecz całkiem stabilny pomimo unikania spożywania produktów go zawierających, natomiast przy diecie wzbogaconej o pastę pomidorową, stężenie tego związku w osoczu krwi wzrastało niemal dwukrotnie.
W grupie pomidorowej stężenie białka BDNF w osoczu krwi było wyraźnie wyższe: średnio o 15,2 ng/ml. Należy zauważyć, iż norma BDNF u osób dorosłych wynosi 15-50 ng/ml, a zatem regularna konsumpcja pomidorów ma duży wpływ na funkcjonowanie neuronów, co objawia się podwyższonym poziomem tego białka. Można to uznać za czynnik wysoce korzystny, gdyż niskie BDNF pojawia się przy stanach lękowych i depresyjnych oraz przy chorobie Alzheimera.
W grupie pomidorowej zaobserwowano poprawę uwagi selektywnej oraz pamięci opartej na skojarzeniach. Jednocześnie wyraźnie wzrosła zdolność koncentracji, szybkość przetwarzania informacji i zdolność dopasowania twarzy do imienia. Zarazem nie wykazano zmian w obszarze funkcji wykonawczych.
Neuroobrazowanie pozwoliło na ujawnienie swoistego „wyciszenia” prawej sieci czołowo-ciemieniowej oraz grzbietowej sieci uwagi – ich nadaktywność jest dostrzegalna przy zmęczeniu i stresie, natomiast „uspokojenie” sprzyja zwiększeniu wydajności i poprawieniu wykonywania zadań.
Hiszpańscy badacze udowodnili, iż pomidory – a właściwie zawarty w nich likopen – korzystnie wpływają na pracę naszego mózgu, a przynajmniej na niektóre sfery, których właściwe funkcjonowanie staje się istotne w wieku dojrzałym i senioralnym. Dzięki ich obecności w codziennej diecie możemy łatwo wspomóc funkcje poznawcze, oddalając ryzyko ich zbyt szybkiego pogorszenia. Likopen toleruje obróbkę termiczną, więc… pomidorówka raz!
Czy obserwujesz mnie na Facebooku?
Dodaj komentarz