Niegdyś zdarzało się, że wychodziłem pod koniec kwietnia, albo w maju na bezdroża i wracałem z naręczem zielonych, soczystych pędów.
To uciekinierzy z poniemieckich ogrodów, którym na rozstajach i poboczach polnych dróg jest bardzo wygodnie. Wprawdzie niełatwo przyrządzić takie dzikie pędy przez pewną łykowatość, ale pod beszamelem są wyjątkowo smaczne. Obecnie połączenie szparagów i Niemiec w jednym zdaniu funkcjonuje w charakterze politycznej obelgi, ale niegdyś były one typowym warzywem nowalijkowym niczym sałata, a przedwojenne polskie poradniki ogrodnicze zawsze zalecały założenie szparagownika. Żadna to ekskluzywność.
Ogólnie surowcem zielarskim nie są jednak części nadziemne, ale karpa korzeniowa, która odznacza się dużą zawartością soli mineralnych, a przez to silnym działaniem moczopędnym. W Niemczech (gdzie są naprawdę pokaźne areały upraw) funkcjonują tabletki z ekstraktem albo sproszkowanym korzeniem, czasami wzmocnionym pietruszką (np. Asparagus-P). Nie możemy jednak niedoceniać zalet płynących również z włączenia pędów (chociażby i sezonowego) do naszej diety – tych jest całkiem niemało!
100 g ugotowanych szparagów ma nader niewielką wartość kaloryczną – ledwie 20 kcal! Jeżeli chodzi o witaminy, dominuje witamina C (7,7 mg), witamina E (1,5 mg) oraz witamina B3 (1,1 mg). Z punktu widzenia składników mineralnych, największe znaczenie ma potas (224 mg), wapń (23 mg) i magnez (14 mg); dostarczane są również składniki rzadziej spotykane: żelazo (0,91 mg), cynk (0,54 mg) czy miedź (0,19 mg).
Z fitochemicznego punktu widzenia, w pędach znajdziemy saponiny (asparanina, protodioscyna, jamogenina, sarsasapogenina) oraz saponiny steroidowe (asparagozydy). W przypadku szerokiej grupy polifenolowej, wyróżnia się rutyna, która odpowiada za nawet 80% sumy tej grupy; wykryto również izoramnetynę, kwercetynę i kemferol, jak i liczne kwasy fenolowe. Dość unikalną cząsteczką jest kwas asparaguzydowy, który zawiera siarkę, co przekłada się nie tylko na potencjał prozdrowotny, ale też walory smakowe.
W badaniu określającym zdolność do neutralizacji wolnych rodników, szparagi zajęły siódme miejsce na 34 przebadane owoce i warzywa. Według innych analiz, w przeliczeniu na suchą masę, szparagi mają wykazywać najwyższe działanie antyoksydacyjne spośród 23 spożywanych warzyw, przy czym fioletowe szparagi z uwagi na obecność antocyjanów (nawet jeżeli się rozkładają w trakcie obróbki termicznej) przewyższają szparagi białe i zielone. Doświadczenia na myszach wskazały, że wodne przetwory z liści i pędów szparaga wykazują działanie ochronne względem ekspozycji na ołów.
21-dniowa terapia myszy za pomocą wyciągu wodnego zmniejszyła poziom glukozy i trójglicerydów, co wskazuje na działanie regulujące metabolizm. Dysponujemy badaniami na zwierzętach, gdzie wykazano, iż ekstrakty (na różnych rozpuszczalnikach) z poszczególnych części rośliny mają duże działanie przeciwcukrzycowe i normalizujące gospodarkę lipidową. Co więcej, prawdopodobnie te przetwory mają także potencjał przeciwnowotworowy, oparty na hamowaniu mechanizmów sprzyjających proliferacji, a nasilaniu szlaków indukujących obumieranie komórek.
Czy obserwujesz mnie na Facebooku?
Dodaj komentarz